خذلان بوذ بهدايت او را توفيق نفرمايذ « وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ » كى باشذ كى ايشانرا نصرة دهذ و از عذاب خذاى تعالى 2338 برهانذ . قوله - تعالى - : [ سوره النحل ( 16 ) : آيه 43 ] وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إِلاَّ رِجالاً نُوحِي إِلَيْهِمْ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ( 43 ) 2339 2340 . سبب نزول اين آيت آن بوذ كى مشركان مكّه انكار نبوّة رسول - صلّى اللّه عليه و آله - ميكردند و مىگفتند : خذاى - تعالى - از آن عظيم‌ترست كى رسول او بما بشرى چون ما باشذ ؛ چرا ملكي برسالت بما نفرستاذ ؟ خذاى - تعالى - اين آيت بجواب ايشان بفرستاذ ؛ پس گفت : « فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ » يعنى از اصحاب تورية و إنجيل و زبور باز پرسيذ تا اين معنى بر شما روشن شوذ ، يعنى پيش از محمّد رسولان كى بخلق فرستاذيم از بشر بوذند . معنى آيت آنست كى برسالت نفرستاذيم پيش از تو - اى محمّد ! - به هيچ أمتي الّا آدمى از مردان ايشان « فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ » گفته‌اند : از علما باز پرسيذ اگر شما نمىدانيذ . ابن زيد گويذ : مراد از اهل ذكر اهل قرآن‌اند . عبد اللّه عباس گويذ : اهل ذكر امير المؤمنين است - عليه السّلم . « بِالْبَيِّناتِ وَ الزُّبُرِ » بمعجزات ( 711 ) ؛ و گفته‌اند : بحلال و حرام ؛ و « زبر » كتب بوذ ؛ و در « با » كى در « بالبيّنات » ست ، دو قول گفته‌اند : قول أول آنست كى متّصل است به « أرسلنا » اى : و ما أرسلنا من قبلك بالبيّنات و الزّبر الّا رجالا ؛ و اين قول ضعيف است از جهت حيلولتى 2341 كى ميان ايشان و استثناست . بعضى نحويان گفتند : « الّا » درين آيت وصف است چنانك در آيت « لَوْ كانَ 2342 فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ » ؛ قول دوم آنست كى متّصل است بمحذوفى ، و تقديرش چنين بوذ : الا رجالا أرسلوا بالبيّنات ، الّا مردانى كى بفرستاذند ايشانرا به بيّنات و زبر ، وصف رجال بوذ ؛ و معنى آن بوذ كى : ان كنتم لا تعلمون فانّهم يعلّمونكم ، اگر شما ندانيذ ايشان شما را بياموزند كى خذاى - تعالى - رسولي به هيچ امّت نفرستاذ جز 2343 آدمى . قرضى گويذ : رسول فرموذ : - عليه السّلم - : حلال نيست عالم را كى علم بدل 2344 نكنذ و حلال نيست جاهل را كى علم نياموزذ ؛ پس اين آيت بخواند كى : « فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ » . « وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ » و فرو فرستاذيم به تو - اى محمّد ! - قرآن « لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ » تا روشن